الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
235
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اين به خاطر آن است كه عرب از وضع آنها آگاهى داشته ، و آثار ويرانههاى شهرهاى آنها را با چشم خود ديده بودند ، بعلاوه به حكم آنكه يك قوم بيابان گرد بودند از خطرات صاعقه به خوبى آگاهى داشتند . سپس مىافزايد : « به خاطر بياوريد هنگامى را كه پيامبران الهى از هر سو ، از پيش رو و پشت سر ، به سراغشان آمدند و آنها را به پرستش خداى يگانه دعوت كردند » ( * ( إِذْ جاءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّه ) * ) . تعبير « * ( مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ ) * » ممكن است اشاره به همان باشد كه در بالا گفتيم يعنى پيامبران الهى از تمام وسائل هدايت و تبليغ استفاده كردند ، و از هر درى ممكن بود وارد شدند تا در دل اين سياه دلان نفوذ كنند . و نيز ممكن است اشاره به پيامبرانى باشد كه در زمانهاى مختلف در ميان اين اقوام آمدند و نداى توحيد سر دادند . اما ببينيم آنها در برابر تلاش عظيم و گسترده اين رسولان الهى چه پاسخى گفتند ؟ ! مىفرمايد : « آنها گفتند : اگر پروردگار ما مىخواست فرشتگانى نازل مىكرد تا دعوت او را به ما ابلاغ كنند نه انسانهايى همانند خود ما » ( * ( قالُوا لَوْ شاءَ رَبُّنا لأَنْزَلَ مَلائِكَةً ) * ) . اكنون كه چنين است « ما به طور مسلم به آنچه شما به آن فرستاده شدهايد كافريم ، و اصلا اينها را از سوى خداوند نمىدانيم » ( * ( فَإِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِه كافِرُونَ ) * ) مفهوم اين سخن آن نيست كه شما رسولان خدائيد و ما به رسالت شما ايمان نمىآوريم ، بلكه منظور اين است شما اصلا رسالتى نداريد فقط ادعايى بىاساس مىكنيد و به همين دليل ما تسليم سخنان شما نخواهيم شد ( بنا بر اين منظور از جمله « ما ارسلتم به » يا استهزاء و سخريه است و يا مقصود اين است كه طبق ادعاى